Namaste Icon
Ad

राजनीतिज्ञ सहि भए, राजनीतिले भबिष्यको आवश्यकतालाई पूर्ती गर्छ !

राजनीतिज्ञ सहि भए, राजनीतिले भबिष्यको आवश्यकतालाई पूर्ती गर्छ !

सरोज कुमार साह । करिब ६ दशकको लामो पर्खाई पछि नेपाली जनताले आफ्नो संबिधान आफ्नै जनप्रतिनिधी मार्फत लेख्ने सपना पूरा भयो । तर संबिधान जारी भएको एक बर्ष नबित्दै यसको कार्यनयन माथी विभिन्न संका र उपसंकाहरु देखा पर्न थालेका छ्न । गणतन्त्र , संघीयता , धर्म नीरपेक्षता र समानुपातिक समाबेसिता यस संबिधानका मुख्य चार खम्बाको रुपमा परिन्त भएको मानिन्छ ।

त्यस मध्ये संघीयता र धर्म नीरपेक्षता बदि नै पेचिलो भएको जस्तो देखिन्छ र कतिपयले यी दुईवटा मुख्य परिवर्तनको एजेणडाहरु जबरदस्ती लादिएका भन्छ्न भन्ने त कतिपयले यसको बारेमा पुर्नस्बिचार गर्नुपर्ला भन्छन् तर यसको आवश्यकताको बारेमा आउने समयले समिक्षा गर्ला ।

आहिले आएर कतिपयले संघीयता र धर्मनीरपेक्षतालाई आहिलेको बर्बादिको कारण मान्ने गर्द छन । गणतन्त्र, धर्मनीरपेक्षता, संघीयता यी तीनवटा मुल परिवर्तन जसलाई हामिले प्राप्त गरेको एक दशक नबित्दै र कार्यन्यनमा आएको ५ बर्ष नबित्दै यसको विरुद्धमा जनलहर बदिरहेको छ तर यसको कारण र निराकरणको बारेमा जनस्तरमा बहस र छ्लफल हुनुएकदमै जरुरी छ । दोस्रो बीशवयुद्ध पछाडिको ६ दशकमा करिब १०० भन्दा बढी देशहरुले आफ्ना जनतालाई आन्तरिक स्वतन्त्रता दिए । महिलाको अधिकारहरु सुनिश्चित गरियो, धार्मिक अधिकार सुनिश्चित गरियो, आदिवासीहरुको अधिकार त्यस्तै गरेर सांस्कृतिक अधिकार र भाषिक अधिकारहरु सुनिश्चित गरियो ।

धेरै देशहरु संघीयतामा गए, धेरै देशहरुमा आरक्षणको ब्यव्यवस्था गरियो, मानवआधिकारकको कुरा उठयो, अन्तराष्टृय मज्दुरहरुको कुरा उठयो । यी सबै परिवर्तनहरु भबिष्यप्रती लक्षित थिए, यधपि सबै समाधान भैसकेको छैनन् , तर यसले देखाएको अग्रगामी बाटाहरु आगामी शताब्दीसम्म लम्बिरहने छन । राजनीति कुनै सता प्राप्तिको लागि मात्र गरिदैन। यो त इतिहास्को कमि कमजोरिहरुलाई केलाएर भबिष्यको आवश्यकता पूरा गर्ने बर्तमानमा गरिने कामहरु हो ।

इतिहास शतप्रतीशत ठिक थियोे भन्नेहरुले राजनीति गर्नु पर्दैन न त भबिष्यको पुस्ताको लागि यहाँ भन्दा बदि आवश्यक छैन भन्नेहरूले नै राजनीति गर्न सक्छन् । राजनीति आवश्यकताको पुर्ती गर्नका लागि गरिन्छ । ईतिहासले दिन नसकेको चिजहरु प्राप्त गर्नका लागि राजनीति गरिन्छ । विशवमा पछिल्लो पाँच दश्कमा कुनै पनि देशमा राजतन्त्र फर्केर गणतन्त्रलाई बिस्थापित गरेको उदाहरण छैन । कुनै पनि देश धार्मिक निर्पेक्षता बाट सापेक्ष भएको उदाहरण छैन र कुनै पनि देश संघीयताबाट एकात्मक राज्य भएको उदाहरण छैन बरु यसका प्रक्रियाहरु सच्याइएका छ्न नितिहरु फेरिएका छन र स्वभावले नेतृत्वहरु फेरिएका छन् ।

बिगतका महान जनयुद्ध र जनआन्दोलनमा हजारौं वीर सपूतहरुले आफ्नो प्राणको आहुती दिएर ल्याएको उपलब्धी हुन, प्राणको आहुती त दिए तर त्यो भन्दा बाहेक धेरै भौतिक स्रोत र साधन नष्ट भयो । पन्चायतबाट बहुदलीय शासणप्रणाली स्थापना गर्न पुरै ३० वर्ष लाग्यो आनि गणतन्त्र स्थापना गर्न अर्को २० वर्ष लामो राजनीतिक यात्रा तय गर्नु पर्यो तर त्यो हाम्रो अगाडि इतिहासको रूपमा मात्र उभिएको छ । जसरि एउटा बच्चाले संसार नराम्रो रैछ भनेर आमाको पेट भित्रै जानन सम्भव छैन त्यस्तै अब चाहेर पनि हामी राज संस्थाकै गर्भमा विलीन हुने सम्भावना छैन ।


धर्मनीरपेक्षता भनेको राज्यले धर्मको आधारमा शासन नगर्नु हो, यसको अर्थ राज्यले भबिष्य हेरोस भन्ने बुझिन्छ र सबै धर्म संस्कृतिलाई बराबर संरक्षण राज्यले दिनुपर्छ । धर्मको नाममा राजनीति गर्नेले हिन्दु धर्म सहिष्णु धर्म हो भनेर रटान पनि लगाउँछन् , तर सहिष्णु हो भने नीरपेक्षता स्वीकार गर्न किन नसकेका हुन भन्ने मुल प्रशन पनि उब्जाएको छ । जतिपनी राजनितिक परिवर्तन भए पछिल्लो दशकमा यी परिवर्तनहरुको लागि धेरै जनताको रगत बगेको छ । यथार्थ के हो भन्दा, अब हामी पछाडी फर्केर पुनः पुरानै स्थितिमा जानू भन्दा भएका परिवर्तनहरुको राजनितिक ब्यववस्थापन गर्नु हजारौ गुणा सजिलो छ ।


त्यसैले राजनीतिक परिवर्तनहरुलाइ सफल तुल्याएका महान बलिदानहरुलाई हामिले गलत भन्नू पर्ने आवश्यकता छैन । राजनीतिक परिवर्तन भनेको डुङ्गा जस्तै हो बाँदरको हातमा पर्यो भने टिपेर अर्कोलाई हान्छ, कालिगद्को हातमा पर्यो भन्ने सुन्दर आकृति बनाइदिन्छ । त्यसैले यसलाई एउटा सहि कलाकारको हातमा दिनु बुद्धिमानी हुन्छ । हामिले आफ्नै ब्यक्तिगत मान्यताको लागि हाम्रा इतिहासमा भएका गल्तीहरुलाई दोहर्याउने प्रयास कदापी नगरौँ ।

(सरोज कुमार साह- हाल गल्गोटिया बिस्वबिधालय, भारतको उत्तर प्रदेशमा MBA अध्यनरत छन )

Ad

सम्बन्धित समाचारहरु

विश्वविद्यालयमा तत्काल योग्य र सक्षम व्यक्ति नियुक्त गरियोस्

स्टेफन हकिङले भन्नु भएको छ, ‘ज्ञानको सबैभन्दा ठूलो दुश्मन अज्ञानता होइन । ज्ञानको भ्रम हो ।’ यो भनाईमा जस्तै बहुत ज्ञानी छु भन्ने नेकपा सरकारले बोकेको छ । कुलपति समेत रहनु भएका प्रधानमन्त्री र द्वन्द्वका बेला बुर्जुवा शिक्षा नपढ्न उर्दी जारी गर्नु हुने शिक्षामन्त्रीको विश्वविद्यालयप्रतिको दृष्टिकोण ज्यादै अपरिपक्क र अव्यवहारिक छ ।

नाट्यसम्राट स्मरणीय बालकष्ण समको सम्झना

नाट्यसम्राट स्मरणीय बालकष्ण समको सम्झना

‘यो बास कुनै हो मेरो नीत्य जीवन मार्गको,म कतैतिर हिड्ने छु स्वप्न पुरा भएपछि ।’

Ad

प्रतिक्रिया दिनुहोस

Ad