# भर्खरै
Namaste Icon
Ad

महिला हिंसा न्युनिकरणमा हाम्रो दायित्व

महिला हिंसा न्युनिकरणमा हाम्रो दायित्व

बोर्डिङहरूमा पढाइ राम्रो हुन्छ भन्दै छोरालाई बोर्डिङ र छोरीलाई सरकारी विद्यालय पढाउने, छोरीलाई न्यूनतम दश कक्षासम्म पनि पढाउन आनाकानी गर्ने र छोराको बिहे गर्नुपर्दा उच्च तह पढेकी र सकभर जागिरे दुलही खोज्ने हाम्रो समाज जिवितै छ।

आफ्नै परिवार भित्र महिलाको हिंसा, शोषण र दमन गर्ने र बाहिर महिला अधिकारका लागि अगुवाइ गर्ने केही तप्का पनि हाम्रै समाजमा छ। छोरीलाई पराई घरमा दुःख पर्दा माइतिमा आश्रय दिने तर छोरालाई नानाथरी कुरा लगाई कारागारभित्रको कैदी जस्तो गरी बुहारीलाई प्रताडित गर्ने आमाहरु पनि हाम्रै समाजमा देखिन्छन्।

यस्ता थुप्रै–थुप्रै समस्याहरु हाम्रो समाजमा ब्याप्त छन जुन ब्याख्या गरी सुनाइराख्नुको अर्थ छैन किनकि तपाईं हामी नै भुक्तभोगी छौँ। जब–जब अन्तराष्ट्रिय नारी दिवस मनाइन्छ, जब–जब महिला हिंसाका घटनाहरुले राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय स्वरुप लिन्छन् अनि शहरहरुमा दोषारोपण गर्ने बहस चल्दछ कि यो समस्याको उपज पृतिसत्तात्मक सोच, पुरुषप्रधान समाज वा राज्य हो। राज्यले पनि कानूनी प्रक्रिया अघि बढाउने चेष्टा गर्छ।

समय बित्दै जान्छ, आक्रोश सेलाउँदै जान्छ र बहसहरु पनि खुम्चिँदै जान्छन्। तर, महिला माथिको अन्याय, असमानता र हिंसाका घटनाहरु फेरी पनि दोहरि रहन्छन्। हाम्रो समाज त झनै शिक्षित बन्दै गइरहेको र राज्यले पनि कठोर कानुन तर्जुमा गरिरहेको छ भनुँ तर पनि महिला हिंसा र अपराधका घटनाहरु झनै नयाँ नयाँ स्वरुपहरुमा देखा परिरहेका छन्। शिलशिला उही चल्छ, समय बित्दै जान्छ, आक्रोश सेलाउँदै जान्छ र बहसहरु पनि खुम्चिँदै जान्छन्।

यहाँ राज्यले पुरा गर्ने दायित्व राज्यले पुरा गरोस्, गल्ती गर्नेलाई सबक सिकाओस्, अपराध गर्नेलाई कानुन बमोजिम दण्डित गरोस र राज्य सुस्ताउन खोजेको समयमा नागरिकहरुले आफ्नो राज्यलाई खबरदारी गरौँला। तर, केबल राज्यलाई मात्रै पनि दोष दिई हामी नागरिकहरु उम्किनु पनि त कर्तब्यबिमुखता र मूर्खता हो।

राज्य त नागरिकको सेवक हो, राज्यले नागरिकको आकांक्षालाई पूर्ति गर्ने गरी नीति र कार्यक्रम ल्याउनै पर्दछ। तर, संविधानतः मालिक घोषित हामी नागरिकहरु पक्ष बिपक्ष भई मैदानमा उत्रिदा सुल्झिन आँटेका समस्याहरु समेत बर्षौँ सम्मका लागि बल्झिएका छन्। हामी नागरिकहरूले अधिकार खोज्दा कर्तव्य पनि ख्याल गर्नुपर्दछ।

सबैभन्दा पहिले हामी बाहिरी दुनियाँभन्दा आफ्नै परिवारबाट आफै सुध्रिनुपर्छ। हामीले आफ्नै परिवारका महिला माथि गर्ने शोषण, दमन, असमानता र हिंसाको अन्त्य गर्नुपर्दछ। आफ्नो सोच र ब्यवहारमा परिवर्तन गरेपछि मात्र महिला हिंसा र असमानता बिरुद्ध अभियानमा समाजको अगुवाई गर्न सुहाउँछ। चाहे पुरुष होस् चाहे महिला, चाहे युवा वा प्रौढ, चाहे शिक्षित वा अशिक्षित, चाहे धनी वा गरीब। समाज हाम्रो हो, हाम्रो समाजमा कसिंगर छ भने त्यो सबैका लागि विकास र प्रगतिमा बाधक छ र त्यसलाई सबै मिलि मेट्नु छ।

छोरा छोरीलाई विभेदरहित ढंगले पढाऔँ, छोरी र बुहारी माथि गरिने विभेद र असमानताको समीक्षा गरी यस्तो खालको अन्याय आजै देखी त्यागौँ र अरुलाई पनि सचेत पारौँ। प्रगति गरिरहेका महिलाहरुको पछि पछि खुट्टा तान्ने र प्रगतिमा अबरोध होइन् सफलताका लागि साथ दिऔँ। एउटी महिलाको पहुँच र अवसर अन्य महिलाहरुका लागि प्रतिनिधिमुलक पाठ, सिकाई र गर्बको बिषय बन्न सक्दछ।

हाम्रो सरकारले ल्याउने नीति, बजेट र कार्यक्रमहरुलाई नजिकबाट नियालौँ, महिलाका लागि आर्थिक आत्मनिर्भर हुने खालका योजनाहरु माग गर्न मद्दत गरौँ ताकि सरकारी क्रियाकलापहरुलाई पनि महिलामैत्री बनाउन सकियो र आर्थिक उपार्जन र आर्थिक आत्मनिर्भरतामुलक कार्यक्रमहरुमार्फत महिलाहरुलाई सक्षम र सबल बनाइ महिला माथि हुने असमानता र विभेद न्यूनिकरण गर्न सकियो।

महिला हिंसासम्बन्धी जघन्य अपराध र अन्यायका मुद्दाहरुलाई मेलमिलापको नाममा ढाकछोप र किनारा लगाउने दुष्प्रयास पनि कानुनको विरुद्ध छ। महिला हिंसा र अन्याय गर्ने ब्यक्ति वा समुह जुनसुकै भए तापनि कानुन सबैका लागि बराबर हुन्छ। महिलाहरुको श्रम र क्षमताको पनि सम्मान र कदर गर्न सिकौँ ।

महिला र पुरुष दुबै सृष्टिका सुन्दर खम्बा हुन जसले सारा जगतको सृष्टिलाई अनवरत निरन्तरता दिइरहेको छ। एक अर्का प्रति निषेधको भावना र प्रतिशोधले पनि परिवार र समाज चल्दैन समझदारीले जीवन सुखदुख हाँक्नुपर्छ।

मुल कुरा आफ्नो अधिकारको प्रयोग गर्दा अर्को ब्यक्तिलाई नकारात्मक असर नपर्ने गरी प्रयोग गरौँ। यस्तो सोच हरेक ब्यक्ति ब्यक्तिमा हुनु जरुरी छ, सबै घटनाहरु कुनै न कुनै ब्यक्ति सँग जोडिएर आउने भएकाले असल र अनुशासित ब्यक्तिको बिकास पनि राज्य र समाजको उद्देश्य बन्नु जरुरी देखिन्छ।

सरकार जुनसुकै चाहे संघीय, प्रदेश वा स्थानीय, कनिका छरे जस्तो सबैलाई रिझाउने खालका वा दामाशाही ढंगले बजेट बितरण गर्ने गरी योजना नल्याई लक्षित बर्गको जीवनस्तरमै परिबर्तन ल्याउने खालका नीति, योजना र कार्यक्रमहरू ल्याउनु जरूरी देखिन्छ।

प्रहरी प्रशासन पनि पीडितले निबेदन दिँदा मात्रै अघि बढ्ने नभई स्वतःस्पूर्त र सृजनात्मक ढंगले अघि बढ्दा हिंसाजन्य गतिबिधि न्यूनिकरणमा सहयोग पुग्दथ्यो। दोष जे र जोसुकैलाई लगाए पनि हामी सबैको साझा समस्या र सवाल भनेको महिला तथा सिमान्तकृत समुदायका नागरिकहरू माथि गरिने विभेद, अन्याय, असमानता र हिंसा हो। तसर्थ समाजमा ब्याप्त सबै प्रकारका हिंसाजन्य र बिभेदमुलक क्रियाकलापहरुको अन्त्य गर्न कुनै एक पक्षको मात्रै जिम्मेवारी नभई राज्य र ब्यक्ति, परिवार र समाज सबैको साझा जिम्मेवारी भएकोले तपाई हामी सबै आ–आफ्नो गाउँ, समाजबाट योगदान गराँै र सभ्य, समानतामुलक र हिंसा रहित समाज निर्माणमा मद्दत गरौँ। ११०औँ अन्तराष्ट्रिय महिला श्रमिक दिवसको उपलक्ष्यमा सबैमा हार्दिक शुभकामना !


लेखक : बोहरा - ग्रामीण वातावरण विकास केन्द्र (आरइडिसी) डडेल्धुराका सुशासन परियोजना प्रमुख हुन्।

Ad

सम्बन्धित समाचारहरु

१० बोरा बासमती चामल घरमा लुकाएर १ बोरा मनसुली चामलको लागि लाईन बस्ने स्थिति नहोस

पुरुषोत्तम हुमागाईं, चापागाउँ

5 Effective tips for Public Speaking

5 Effective tips for Public Speaking

केही जित हासिल मध्य यदि कोहि ब्यक्ति २/४ जना ब्यक्तिहरुको माझ निर्धक्क बोल्न सक्छ त्यसलाइ पनि मनोबैज्ञानिक रुपमा जित मान्न सकिन्छ । यदि तपाईं पनि २/४ जना ब्यक्तिहरुको माझ आफ्नो कुरा निर्धक्कका साथ राख्न सक्नु हुन्छ भने तपाइले जिबनमा केही तरक्की गर्न सक्नुहुन्छ । तर अधिकास मानिस २/४ जना व समुहमा खुलेर कुरा गर्न नै सक्दैनन् र भन्ने गर्छन् बरु म मर्छु, म बोल्न व भाषण गर्न सक्दिनँ । यस्तो हुनुको पछाडिको कारण हो डर !

Ad

प्रतिक्रिया दिनुहोस

Ad