Namaste Icon

संघीयता खर्चिलो भयो भन्ने कुरा संघीयता नबुझ्नेको तर्क हो

संघीयता खर्चिलो भयो भन्ने कुरा संघीयता नबुझ्नेको तर्क हो
नाम्गेल जाङ्बु शेर्पा, नगरप्रमुख सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका

स्थानीय तहको निर्वाचन भएको पनि चार वर्ष पूरा भैसकेको छ । यो समय अवधिमा कति जनप्रतिनिधिहरुले जनतासँग आफूहरूले गरेका प्रतिबद्धता पूरा गरे भने कतिपयले भने यो वा त्यो बहानामा प्रतिबद्धता तोड्दै गए । विकास निर्माणका कार्यहरू त परै जाओस् समाजका अत्यावश्यक काम पनि गर्न बिर्से । कतिपय जनप्रतिनिधि त पैसा पावर र पहुँचको आडमा भ्रष्टाचार गर्न पनि लिप्त भए । अब निर्वाचित जनप्रतिनिधिको समयावधि समाप्त हुन केही महिनामात्रै बाँकी छ । यो समयावधिमा स्थानीय चुनावताका गरेको घोषणा र प्रतिबद्धता कल्ले कति पूरा गरे भन्ने कुरा जनताले प्रत्यक्ष मुल्यांकन तथा लेखाजोखा गरिरहेका छन र गर्ने नै छन । केही जनप्रतिनिधिले भने स्रोत र साधनले भ्याएसम्म सबै प्रतिबद्धता पूरा गरेको दाबी गरेका छन् । यसै सन्दर्भमा सोलुदुधकुण्ड नगरपालिकाका नगरप्रमुख नाम्गेल जाङ्बु शेर्पासँग दर्पण दैनिकका केशर विश्वकर्माले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश:


२०७४ सालको निर्वाचन ताका घोषणा गरेको कति प्रतिशत काम सप्पन्न गर्नुभयो ?

निर्वाचनको समयमा जनताको माझमा अमुल्य मत माग्दै प्रतिबद्धता गरेको ७० प्रतिशत कार्यहरु पूरा भएको छ । जनताबाट आएको प्रतिक्रियाले पनि मलाई यही महसुस भएको छ । यहाँका जनताले मलाई भनेका छन "सोलुदुधकुण्ड नगरपालिकाको प्रमुख भएर तपाँई आएपछि यो चार वर्षको अवधिमा यति धेरै काम होला भनेर सोचेका थिएनौं । सडक निर्माण, स्वास्थ्य,शिक्षा लगायतका क्षेत्रमा राम्रो विकास भएको कारण हामी यहाँको जनप्रतिनिधिबाट सन्तुष्टि छौँ ।"

यस नगरपालिकाभित्र सडक निर्माण, कालोपत्रे र ट्र्याक खोल्ने काम चाहिँ कति भएको छ नि ?

नगरपालिकाले सडक विस्तारलाई ध्यानमा राखेको छ । म लगायतका जनप्रतिनिधिहरु निर्वाचित हुनु अगाडी सदरमुकाम सल्लेरी आसपासका केही ठाउँ बाहेक धेरै ठाँउमा सडक संजाल पुगेको थिएन । म लगायतका जनप्रतिनिधिहरु निर्वाचित भएर आएपछि नगरपालिकाको आफ्नै स्रोतसाधनको प्रयोग गरेर एकदम तीब्र गतिमा सडक निर्माणका कामहरू भएका छन । जहाँसम्म तपाईंले कालोपत्रेको कुरा गर्नुभयो नगरपालिकाको केही ठाउँमा नगरपालिकाकै सक्रियतामा सडक विभागबाट कालोपत्रेको कामहरू भइरहेको छ । अब फाप्लुदेखि टाक्सिन्धु हुँदै खुम्बु पासाङल्हामु जोड्ने बाटोलाई कालोपत्रे गर्ने भनेर सर्वे तथा डीपीआर गर्ने काम हुँदैछ । करिब यो वर्षको अन्त्यसम्ममा टेन्डर प्रक्रियामा जाने तयारीमा छ । नगरपालिकाको धेरै ठाउँहरु जस्तैः टाक्टोर, टाक्सिन्धु, गोराखानी, टाप्टिङ लगायतका स्थानमा सडक स्तरोन्नति गरिरहेका छौँ । वर्षायामम बाढी पहिरोले क्षती पुर्‍याएका सडकलाई पनि मर्मत गरेर बार्‍है महिना सवारीसाधन चल्न सक्ने बनाउदैछौँ । त्यस्तै नगरपालिकाको सत्तरी प्रतिशत लगानीमा ७/८ वटा पक्की पूल बनेका छन । मलाई लाग्छ यति धेरै काम प्रदेश नम्बर १ को कुनै पनि स्थानीय तहले गरेको छैन ।

नगरप्रमुख भएर आएपछि केकस्ता चुनौतीहरु भोग्नु पर्‍यो ?
यो नगरपालिका भूगोलको हिसाबले धेरै ठूलो छ । भौगोलिक हिसाबले यो नगरपालिका सिङ्गापूर माल्दिभस भन्दा पनि ठुलो छ । यहाँको गाउँ बस्ती छरिएको अवस्थामा छ । म आउनुभन्दा अगाडी यो नगरपालिकाको स्रोतसाधन कम थियो । राजस्व कम उठ्थ्याे । ठुलो राजस्व उठ्ने उद्योगधन्दा, कलकारखाना पनि छैन । कसरी राजस्व बढी आउन सक्छ, त्यसका लागि पनि हामी छलफल तथा अनुसन्धान गर्दैछौँ । केन्द्रिय सरकारबाट आउने आर्थिक अनुदान पनि कम छ । यति हुँदाहँदै पनि यो नगरपालिका प्रभावकारी ढंगबाट सञ्चालन गरिरहेको छु । नगरपालिकाकै स्वामित्वमा रहने गरी विकास गर्नका लागि डोजर, टिप्पर, रोलर लगायतका आवश्यक साधनहरु खरिद गरिएको छ । अचानक भईपरी आउने समस्या समाधानका लागि एम्बुलेन्स दम्कलको व्यवस्था गरेका छौँ । एम्बुलेन्स थप्ने क्रममा छौं । यस्ता विभिद समस्या तथा चुनौती आए । तैपनि समाधान गर्दै व्यवस्थापन गरेको छु ।


नगरपालिका भएपछि हरप्रकारको सेवा सुविधा हुनुपर्ने तर नगरपालिकाले त्यस्ता प्रकारको सेवा सुविधा दिन सकेन, महँगी बढ्यो भनेर नगरवासीहरुको गुनासो छ नि ?

नगरपालिकाले त्यस्तो खालको कुनै पनि राजस्व संकलन गरेको छैन । अर्को कुरा एकीकृत सम्पती कर लागू गर भनेर हामीलाई केन्द्रिय सरकारले दबाब दिएको दियै छ । यकीकृत सम्पत्ति कर लागू गरेको खण्डमा नगरपालिकाको स्रोत त पक्कै बढ्थ्यो तर यहाँका जनतालाई ठुलो आर्थिक भार पर्थ्यो । त्यसकारण हामीले एकीकृत सम्पती कर लागू गरेनौं । जहाँसम्म महँगीको कुरा छ यो नगरपालिकाको मात्रै होईन देशकै समस्या हो । नगरपालिकाले मात्रै महँगी नियन्त्रण गर्न सक्ने अवस्था छैन । यो नेपाल सरकारले नै पहल गर्नुपर्छ । महँगी नियन्त्रण गर्न प्रत्येक जनताको आर्थिक प्रणालीमा सुधार ल्याउन जरुरी छ । घरेलु उत्पादनलाई बढुवा दिन आवश्यक छ । बाहिरबाट आयात हुने सामानहरुलाई निरुत्साहित गर्ने आफ्नो उत्पादनमा आफै लाग्ने हो भने महँगी नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ।

सोलुदुधकुण्ड नगरपालिकावासीलाई आर्थिक सुधार ल्याउने कुराहरु केके छन त ?
यहाँका धेरै जनताहरु कृषि पेशामा आवद्ध छन । नगरपालिकाले धेरै लगानी कृषिमा गरेको छ । त्यस्तै पशुपालन, पर्यटन, युवा स्वरोजगारमुलक क्षेत्र लगायत विभिन्न आयमुलक क्षेत्रमा तालिम दिएको छ । उक्त तालिमबाट हाँसिल गरेको सीपलाई प्रभावकारी रूपमा उत्पदन क्षेत्रमा लगाउन तथा सौलियत कर्जा उपलब्ध गराउन वित्तीय सँस्थाहरुसग सम्झौता गरेर नगरपालिकाले सहजीकरण गरिरहेको छ । यो नगरपालिकालाई प्रदेश नम्बर १ मै एडीबीले स्याउ खेती, किबी खेती, ओखर खेती लगायतका खेतीलाई लगानी गर्दैछ । यो परियोजना पार्न सफल भएका छौँ । नगरपालिकाले पनि आलुखेती, बाख्रापालन, चौरीपालन आदि कार्यक्रम ल्याएको छ । कृषकलाई अनुदान दिएका छौँ । यसबाट अहिले नै प्रत्यक्ष यसको प्रतिफल नदेखिए पनि अप्रत्यक्ष रूपमा प्रतिफल देखिने क्रममा छ ।

कृषि अनुदान पाउन केकस्ता मापदण्ड वा प्रावधानहरु छन ?
कृषि अनुदान पाउनलाई केही मापदण्डहरु छन । सहकारी मोडेललाई प्राथमिकता दिएका छौँ । समुहमा खेती गर्नुपर्ने, व्यक्तिले सहलगानी वा साजेदारी गरेर काम गर्नुपर्ने नै मुख्य मापदण्ड हुन । तर व्यक्तिगत रुपमा चाहिँ नगरपालिकाले अहिलेसम्म अनुदान दिएको छैन ।

तपाँईको कार्यकाल सकिनै लागेको छ, तपाईंको कार्यकालपछी सोलुदुधकुण्ड नगरपालिकालाई कस्तो रूपमा पाउन सक्छौ ?
अब हामीसँग लगभग एक वर्षको मात्रै समय छ । काम गर्ने मान्छेको लागि एक वर्ष पनि प्रयाप्त समय हो । त्यसकारण नगरपालिकाले मुलतः योभन्दा अगाडी संचालनमा रहेका बहुवर्षिय योजनाहरुलाई समयमै सम्पन्न गर्नु हो । साथै नगरपालिकाले विकासको उपलब्धिहरु केके भयो भन्ने कुरा उठान गर्ने र हाम्रो पालामा भएका प्रगतिलाई जनतासामु प्रत्यक्ष देखाउने नगरपालिकाको तर्फबाट गर्नेछौं । त्यस्तै लिखुपिके गाउँपालिका र सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका जोड्ने लामाजुरा भञ्ज्याङ्को बाटोलाई सम्पन्न गर्नेछौं । यस नगरपालिकाको सबै क्षेत्रमा विधुत पुर्‍याउने छौँ । निर्माणाधीन फाप्लु अस्पतालको भवन समयमै सम्पन्न गर्ने छौं ।

केन्द्रीय राजनीतिले स्थानीय सरकार संचालन गर्न कत्तिको गार्‍हो भएको छ ?
ठुलो राजनीतिक परिवर्तन पछि देश संघीयतामा आयो । संघीयताकाे पहिलो अभ्यास हामीले गरिरहेकाछौँ । त्यसमा कानुनी झन्जिटिला कुराहरु, अधिकार बाडँफाडँका कुराहरु, स्रोतसाधनका कुराहरु लगायतका कुरा समस्याका विषय छन । त्यस्तै संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा पनि केही द्वन्द्वको अवस्था छ । केन्द्रीय सरकारमा पनि संघीयता विरोधी पार्टीहरु पुगेको कारण प्रदेश र स्थानीय तहलाई जुन रूपमा सहजीकरण गर्नुपर्थ्यो जुन रूपमा स्रोतसाधन हस्तान्तरण गर्नुपर्थ्यो अधिकार दिइनुपर्थ्यो त्यो हुन सकेन । त्यसकारण हामीले कल्पना गरे अनुसार स्थानीय तह अगाडी बढ्न सकेन ।

यसको मतलब संघीयता चाहिदैँन र संघीयता विरोधी पार्टीको हाबी भयो भन्न खोज्नु भएको हो ?
सिधासिधा भन्नुपर्दा नेपाली काङ्ग्रेसको नेतृत्वमा संघीयता आएको हो । संघीयता सहितको संविधान नेपाली काङ्ग्रेसको तत्कालीन पार्टी सभापति तथा पूर्व प्रधानमन्त्री शुशिल कोइराला र गणतान्त्रिक देशको पहिलो राष्ट्रपति डा रामवरण यादवको पालामा तीन तहको चुनाव सप्पन्न भयो । त्यसपछि नेकपा माओवादीको बाम गठबन्धनको पार्टी सरकारमा पुग्यो । त्यो सरकारले संघीयताको स्पीडलाई बुझ्न सकेन । उहाँहरुले चाँही प्रदेश र स्थानीय तह भनेको केन्द्रकै ईकाई हो त्यसकारण अधिकार स्रोतसाधन केन्द्रबाट नै जानुपर्छ । विकेन्द्रीकरण गर्न हुँदैन र केन्द्रकै निर्देशनमा केन्द्रबाट दिएको स्रोतसाधनमा स्थानीय तह चल्नुपर्छ भन्ने ढंगले तत्कालीन नेपाल सरकार अगाडी बढ्यो ।

जसको कारण संघीयता कार्यान्वयनमा समस्या आयो । यसले गर्दा स्थानीय तहले जुन रूपमा काम गर्नुपर्थ्यो त्याे रूपमा काम गर्न सकेन । केन्द्रीय सरकारले प्रदेश र स्थानीय तहमा अंकुश लगाउने काम गर्‍यो । अधिकार बाँडफाँड र स्रोतसाधन हस्तान्तरणमा बन्देज गरेपछि स्थानीय तह राम्रोसँग अगाडी बढ्न सकेन । केन्द्रिय सरकारसँग हाम्रो गुनासो छ । स्थानीय सरकार भनेको जनताको सबैभन्दा नजिकको सरकार हो । स्थानीय सरकारलाई मजबुत बनाउन सकेको खण्डमा मात्रै संघीयता बलियो हुन्छ ।


नेपालले संघीयता धान्न सक्दैन खर्चिलो भयो भन्ने कुरा शीर्ष नेताबाट नै आउन थालेको छ नि ?
नेपालले संघीयता धान्न सक्दैन खर्चिलो भयो भन्न्ने कुरा आर्थिकसँग जोडिएर आयो । स्थानीय तहलाई बलियो बनाउँदै संघीयताको आर्थिक भार घटाउन पनि सकिन्छ । कर्मचारी कटौती गरेर जननिर्वाचित प्रतिनिधिको संख्या घटाएर स्थानीय तहलाई बलियो बनाएर खर्च घटाउन सकिन्छ । नेपालले सघीयता धान्न सक्दैन खर्चिलो भयो भन्ने कुरा संघीयता नबुझेका मान्छेले भन्ने कुरा हो । संघीयाता मन नपराउने मान्छेको तर्क हो ।


अबको योजना के छ ?
विगतका दिनमा गरेको योजनाहरुलाई नै सफलतापूर्वक कार्यान्वयन गरेर समयमै काम सम्पन्न गर्नु हो । भोलीका दिनमा आउने जननिर्वाचित जनप्रतिनिधि लाई काम गर्न सहज हुने गरी नगरपालिकाका हरेक जगलाइ बलियो बनाउने हो । जस्तै कानुन, न्याय, नीति निर्माण निर्देशिका कार्यविधि लगायतका विभिन्न कुराहरुलाई अगाडी लैजाने योजना छ ।


कोरोना कहरका काराण अप्ठ्यारोमा परेको व्यवसायी तथा व्यक्तिहरुलाई केकस्ता सेवा सुविधा दिनुभयो ?
यो समयमा जनतालाई कोरोनाबाट सुरक्षित गराउनु नै सबैभन्दा ठुलो कुरा हो । नगरपालिकाले यो जिल्लामै सबैभन्दा व्यवस्थित क्वारेन्टाइन संचालन गर्‍यौं । निशुल्क एम्बुलेन्स सञ्चाल गर्‍यौं । नगरपालिकाको मातहतमा रहेको स्वास्थ्य सँस्थाहरुमा आवश्यक पर्ने अक्सिजन, कन्सन्ट्रेटर, अक्सिमिटर, मास्क, सेनिट्राईजर लगायत सबै कुरा व्यवस्था गर्‍यौं । विश्व स्वास्थ्य संगठन डब्लूएचओ र नेपाल सरकारले दिएको मापदण्डअनुसार नै काम भएको छ । अब केही समयभित्र नै कोरोना खोप लगाउन बाँकी सबैलाई भ्याक्सिन लगाईसक्ने छौँ । कोरोना कहरका कारण ठप्प भएका व्यवसायी तथा व्यक्तिलाई आर्थिक सहजीकरण गर्ने पहल गर्दैछौँ । स्वरोजगार सिर्जना गर्ने प्रयत्न गर्नेछौँ । कोरोनाको समयमा पनि नगरवासीहरुलाई स्वरोजगार हुने खालको कामहरु संचालन गर्‍यौं । उदाहरणका लागि नगरपालिकाले नगरपालिकाको बजेटलाई कार्यान्वयन गर्दा खेरी स्थानीयवासीलाई रोजगारी दिने कार्यक्रम गरेकाछौँ । धेरै योजनाहरुलाई उपभोक्ता समितिमार्फत कार्यक्रम गरेको छ । जसले गर्दा जुन शीर्षकमा बजेट छुट्ट्याईएको हो त्यही शीर्षक र सम्बन्धित समुदायमा पुग्ने गर्छ । उहाँहरुले रोजगार पाउनुहुन्छ । विकास निर्माणमा पनि उहाँहरुको सहभागिता हुन्छ । त्यसकारण कोरोना कहरको बेलामा यो नगरपालिकाले रोजगारमुलक र आर्थिक चलायमान हुने काम गरिरहेको छ ।

Ad

सम्बन्धित समाचारहरु

जनप्रतिनिधिले बढाईचढाई कुरा गर्ने गर्छन् : हिक्मतबहादुर बस्नेत

देश संघीयतामा गएसँगै अहिले नेपालमा तीनतहको सरकार छ । जनताको सबैभन्दा नजिकैको सरकार भनेको वडा तह हो । सबैभन्दा नजिकको सरकारले आफ्ना जनतालाई कतिको सेवा सुविधा दिन सकेका छन त ? स्थानीय तहको निर्वाचन भएपछिको यो अवधिमा विकास निर्माणका काम के कति भए ? शिक्षा, स्वास्थ्य र खानेपानीको अवस्था कस्तो छ ? लगायतका विषयमा केन्द्रित रहेर सोलुखुम्बु जिल्लाको लिखुपिके गाउँपालिका वडा नम्बर ४ का अध्यक्ष हिक्मतबहादुर बस्नेतसँग दर्पण दैनिकका केशर विश्वकर्माले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश:

अहिलेको चर्चित नाम ‘बतास’ सँगको अन्र्तवार्ता

अहिलेको चर्चित नाम ‘बतास’ सँगको अन्र्तवार्ता

नारायणहिटी दरवार संग्रालयदेखि पशुपति धर्मशालासम्मको सेटिङबारे के हो वास्तविकता ?

Ad

प्रतिक्रिया दिनुहोस