# भर्खरै
Namaste Icon
Ad
Ad

मृगौलाको अवस्था थाहा पाउन बर्षको एक पटक पिसाब जचाँउ

मृगौलाको अवस्था थाहा पाउन बर्षको एक पटक पिसाब जचाँउ
डा. ऋषि कुमार काफ्ले, बरिष्ठ मृगौला रोग विशेषज्ञ

हाम्रो नेपालको जनसंख्या ३ करोड मध्ये ३० लाखमा मृगौलाको कुनै न कुनै समस्या छ, जस्मध्ये ३० हजार जनाको मृगौला बिग्रिन थालेको हुन्छ र यो ३० हजार मध्ये बर्षेनी ३ हजार जनाको मृगौला बिग्रिएर डायलासिस गराउनु पर्ने हुन्। मृगौला बिग्रिएकालाइ नियमित डायलासिस गर्न–गराउन सकिएन अथवा अर्को स्वस्थ मृगौला प्रत्यारोपण गर्न सकिएन भने मानिसको मृत्यु हुन्छ । मानिसको शरीरमा सामान्यतया दुइवटा मृगौला हुन्छन ,कसै कसैको शरीरमा एउटा अथवा तीन वटा मृगौला पनि हुन्छन तर शरीरमा स्वस्थ मृगौला एउटा भए पनि पुग्छ ।

मृगौला स्वस्थ राख्ने सजिलो तरिका छ। एक दिनमा २ देखि ३ लिटर पिसाब हुनेगरी स्वस्थ पानी पिउने ,पानी एकै पटक होइन पटक(पटक गरेर, थोरै–थोरै गरी पिउने,अन्दाजी २–३ लिटर पानी पिउने । दिनमा कम्तिमा १० हजार पाइला (४–५ किलोमिटर जती) अनिबार्य पैदल हिड्ने । रातीको समयमा कम्तीमा ७ घण्टा आरामले सुत्ने ।

मदिरा ,धुम्रपान ,लागु पदार्थ नखाने। स्वस्थकर खानेकुरा प्राकृतिक समय अनुसार मिलाएर खाने एकै पटक धेरै नखाने। माछा–मासु भन्दा साकाहारी भोजनमा जोड दिने ,माछा–मासु कम खाने। २४ घन्टामा एक पटक, अझ बेलुका ९र१० बजे देखि भोलिपल्ट ७–८ बजेसम्म चाँहि खाना नखाने पेट त्यो समय खाली राखी मृगौलालाई आराम दिने, भनेको हामीले प्राकृतिक जीवनसैली अपनाउने, आधुनिकताको भद्धा अप्राकृतिक जीवनसैली देखि टाढै रहने।

मृगौलाले काम गरुन्जेल केहि थाहा हुदैन जब मृगौला बिग्रिन्छ अनिमात्रै थाहा पाइन्छ। भनेको, धेरैजसो मृगौला रोगको लक्षण हुदैन जव मृगौला कामै नलाग्ने हुन्छ अनि मात्रै थाहा पाइन्छ, त्यसैले मृगौला ठिक छ, छैन ? भनेर थाहा पाउन बर्षेनी मृगौला जचाउनु पर्छ। मृगौला सामान्यतया ठिक छ की छैन, भनेर जान्न अर्थोक केहि गर्न पर्दैन पिसाब जचाए पुग्छ, पिसाब जचाउने सुबिधा प्रत्यक जिल्ला मात्र होइन, गाउ÷गाउँ पुगिसक्न लाग्यो, सबैले बर्षको एक पटक आफ्नो पिसाब जचाएर मृगौला स्वस्थ छ÷छैन थाहा पाऔं । यदि समयमा जाँचेर मृगौला रोगी भएको थाहा पाइयो भने धेरै जसो मृगौलाका समस्या समाधान गर्न सकिन्छ तर त्यहि समस्या पुरानो भएपछि मृगौला कामै नलाग्ने सम्म हुन् । त्यो बेला कि त डायलासिस हो, कि अर्को स्वस्थ मृगौला प्रत्यारोपण हो यी दुवै जटिल काम हुन्,त्यसो गर्न नसक्दा बिरामीको मृत्यु हुन्छ । डायलासिस गर्न पनि सजिलो छैन, अर्को मृगौला फेर्ने त झन् गाह्रो छ।

हो, सरकारले यी दुवै उपचार निसुल्क त गरिदियो तर प्रत्यारोपण पछि महिनै पिच्छे १५-२० हजारको औषधी खानु पर्छ जुन निसुल्क छैन त्यो नखाए राखेको नयाँ मृगौलाले काम गर्दैन। त्यसकारण उपचार के(कसो भन्नु भन्दा पहिला आफ्नो मृगौला आफैले स्वस्थ राखिराखौं,त्यो हजार गुणा बुद्धिमानी हो ,सबैले सक्छन।

यदि जन्मिदा कम तौलको बच्चा जन्मियो भने जान्नुस उसको मृगौला कमजोर हुन्छ। स्वस्थ नै भए पनि उमेर ३० बर्ष बाट माथि लागेपछि बिस्तारै मृगौलाको काम गर्ने क्षेमतामा कमि आउन थाल्छ । मानौ उमेर ७० पुग्दा त मृगौलाको काम गर्ने क्षेमता आधा भैसक्छ तर स्वस्थ जीवनसैली अपनाउदा त्यहि आधा पनि काफी छ। धुम्रपान, मध्यपान, लागुपदार्थ खाने, शरीरमा अरू रोग छ, सुगर छ, प्रेशर छ, शरीर मोटो छ भने त तुलनात्मक रूपमा अरूको भन्दा त्यस्ता मानिसको मृगौला झन् कमजोर भएको हुन सक्छ ,त्यसैले उहाहरूले त मृगौला जचाईहाल्नु पर्छ। उहाहरूले मात्रै होइन सबैले बर्षेनी मृगौला जचौनु पर्छ किनकी म स्वस्थ छु भन्ने हामीहरूलाई पनि मृगौलाको रोग लागेको हुनसक्छ। मृगौला रोग लागेको स्वयम् डाक्टर, नर्स र स्वास्थ्य कार्यकर्तालाई नै थाहा हुदैन अरूले त के थाहा पाउनु त्यसैले म स्वस्थ छु भन्ने घमण्डले गर्दा मृगौला जचाउन नछुटाउँ।

मृगौला रोगीको उपचारमा सबैले सकेको योगदान गरौँ ,कम्तीमा दिनको १ रुपैया हामी नेपालीले मृगौला उपचार गर्नु पर्नेहरूलाई सहयोग गरेम भने सबैको उपचार सजिलै गर्न सकिन्छ। अब सरकारले डायलासिस र प्रत्यारोपण निसुल्क गरे जस्तै प्रत्यारोपण गरेपछि महिनै पिच्छे खाने ओखती पनि निसूल्क गरोस। मृगौला रोग बिरुद्ध हामी सबै जुटौं। आफु स्वस्थ रही अरूलाई पनि स्वस्थ राख्न सहयोग गरौँ।

(बरिष्ठ मृगौला रोक विशेषज्ञ डा. ऋषि कुमार काफ्नेसंग रेडियो थाहा सञ्चारको लागि सञ्चारकर्मी ओम भण्डारीले गर्नुभएको कुराकानीमा आधारित)

Ad

सम्बन्धित समाचारहरु

बीउ जोगाउदै पहाडी बाली अनुसन्धान कार्यक्रम

बीउ जोगाउदै पहाडी बाली अनुसन्धान कार्यक्रम

तरकारी फलफुलको मात्रै होइन अचेल अन्न अनाजमा पनि बर्णशंकर जातले खेतबारी भरिभराउ छ। परम्परादेखि खेतीगर्दै आएका जातको सट्टामा उन्नत (बर्णशंकर) जातको बीउ प्रयोगले उत्पादन बढ्ने हुँदा किसान पनि उन्नत जातमै आकर्षितछन्। तर,रैथाने जातको बीउ लगाएर खेतीगर्नु जति सजिलो छ,उन्नत जातको बीउमा छैन। रोग किराको प्रकोप धेरैहुने,मौसमी प्रतिकुलतासंग जुध्न नसक्ने देखि सिंचाई,मल र स्याहारसुसार समेत धेरै चाहिन्छ। यी सबै चुनौती हुँदा पनि उत्पादन बढाउनै पर्ने हुनाले उन्नत जातको बाली लगाउनु अहिलेको बाध्यता हो। यही बाध्यताले होला कतिपय तरकारी-फलफुल र अन्न-अनाजका रैथानी जातहरु हराउदै गएका छन्। हराउदै गएका त्यस्ता जातमा पहाडमा हुने बालीका जातहरु अन्यको तुलनामा झन् धेरै छन्।

सरकारको शासन भाषणमै सिमित : कार्यान्वयन कहिले ?

सरकारको शासन भाषणमै सिमित : कार्यान्वयन कहिले ?

सरकारले बजेट भाषण ल्याएको मिति : २०७८।२।१५ । सरकारले २०७८।७९ को बजेट भाषणमा ल्याएको महत्बपूर्ण निर्णय : २०८८ सालभित्र सम्पूर्ण डिजेल र पेट्रोलबाट चल्ने सार्बजनिक सबारी साधन बिस्थापन गरि बिधुतबाट चल्ने सबारी साधन सञ्चालनमा ल्याउने । चाहे त्यो निजी सबारी साधन होस् चाहे त्यो सार्बजनिक सबारी साधन होस् । चाहे त्यो सरकारी गाडी होस् चाहे त्यो सँस्थाको गाडी होस् । २०८८ सालसम्म सरकारले सम्पृर्ण डिजेल र पे्रट्रेलबाट चल्ने गाडी बिस्थापन गरि बिधृतबाट चल्ने सबारी साधन सञ्चालनमा ल्याउने भनि राजपत्रमा निकालको थियो भने रातो किताबमा छापेको थियो । नेपाल एक यस्तो राष्ट्र हो जहाँ कुनै पनि डिजेल र पे्रट्रोलको खानी छैन् । डिजेल र पेट्रोल बाहिर राष्ट्रबाट आयात गर्नुपर्छ । जसले गर्दा हामी नेपाली दाजुभाई तथा दिदीबहिनीहरुले खाईनखाई कमाएको पैसा अरु राष्ट्रमा पुगेको छ । यदि सरकारले बिधुतबाट चल्ने सबारी साधन सञ्चालनमा ल्याउने हो भने हाम्रो राष्ट्रको मृद्रा हाम्रो राष्ट्रमै रहन्थ्यो । २०७२।६।३ गते नेपालको अन्तरिम सँबिधान २०७२ जारी भएको भयो ।

Ad

प्रतिक्रिया दिनुहोस