# भर्खरै
Namaste Icon
Ad
Ad

खोइ गरिबको लागि लोकतन्त्र ?

खोइ गरिबको लागि लोकतन्त्र ?
निरज कालिका

निरज कालिका । नेपाल लोकतन्त्रात्मक मुलुक हो । के नेपाली जनताले लोकतन्त्रको महसुस गर्न पाएका छन् त ? अहिलेको परिवेशमा हेर्दा महंगी अनि राजनीतिक क्रियाकलापले आम नेपाली जनताले खासै लोकतन्त्रको आभास गरेका छैनन । राजनीतिक खिच्चातानीको कारण एक पक्ष चुनावमा जाउ भनिरहेको छ भने अर्को पक्ष सरकारमा । गरीबले खाई नखाई तिरेको करको पैसा चुनाव गर्न वा राजनीतिक खिच्चातानी गर्न हो त ? पक्कै पनि होइन । अर्को कुरा हरेक ठाउँ राजनीतिकरण छ । हरेक कार्यालय, विद्यालय, गाउँ नगर आदि ठाउँठाँउमा राजनीति कारण छ । राजनीति पहुँच भएका व्यक्तिले काम, नाम, दाम र माम सबै पाउँछन् तर पैसा, पावर र पहुँच नभएकाले भोकै सुत्नुपर्ने हुन्छ, भोकै मर्नुपर्ने हुन्छ । सिधै भन्नुपर्दा जताततै राजनीति चलखेल छ । हाम्रो देशका युवा शक्ति जति लावालस्कर लागेर विदेश गएका छन् । हुने युरोप, नहुने कतार दुवै मलेसिया वा अरब मुलुक गएका छन् । अनि हामी नेपालमा बस्ने भारतीय नौजवानलाई काम लगाउँछौ । उनीहरूको मुख ताकेर महंगो रकम तिरेर काम लगाउँछौ । त्यस्तै सुदुर गाउँतिर त भोकमरी कुपोषण आदि वर्षाैँ देखिको समस्या हो ।

के जनताले लोकतन्त्र यसका लागि लडेर ल्याएका हुन ? यहाँ नाङलो पसलमा पनि कर तिर्नुपर्ने हुन्छ । अनि गरीबले फुटपाथमा केही बेच्न राख्यो भने त्यो पनि नगरप्रहरीले लैजान्छ । खोइ गरिबको लागि लोकतन्त्र ? कहाँ छ गरीबलाई सुविधा ? कोटा छुट्याइएको पनि हुने खानेले गरीब बनेर खान्छन् । त्यहाँ पनि राजनीतिकरण हुन्छ । यो लोकतन्त्र महंगो भएको कारण एउटै छ । त्यो हो संघियता । केन्द्र सरकार, प्रदेश सरकार र स्थानिय सरकार । तीनतीन तहका सरकार पाल्ने जिम्मा गरीब जनताको काँधमा छ । यसै कारण लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा गरिबी बढेको हो । हुन त फेरि लोकतन्त्र जतिको राम्रो प्रणाली अरु छैन । तर पनि कुर्सीमा बस्ने नेताको गलत आचरणको कारण यसो भएको हो । कुर्सीका लागि लड्ने र मरिहत्ते गर्नेहरुलाई म उदाहरण दिन्छु ।

गणेशमानलाई प्रधानमन्त्री खाउ भन्दा हैन म बुडो भएँ कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई खाउ भने । अनि कृष्णप्रसाद भट्टराई एउटा छाता, बाकस र एउटा सुराईको भरमा प्रधानमन्त्री भने । प्रधानमन्त्री क्वार्टरमा पनि त्यही लिएर पसे । पछि त्यही लिएर प्रधानमन्त्री त्यागेर बाहिर निस्के । यस्तो त्याग हुनुपर्छ राजनीतिमा । उनले देश र जनताको लागि विवाहसम्म गरेनन् । उनको पनि उमेर थियो होला, रमाइलो गर्ने मन थियो होला । आखिर सन्त नेता बने । नेपालमा यस्तो त्याग भएका नेता बिपी कोईराला, गणेशमान सिंह, कृष्णप्रसाद भट्टराई जस्ता कमै छन् । यति मात्र होइन उनीहरुले कयौं वर्ष जेल नेल भोगे । हुन त जेल नेल भोगेका नेता नभएका होइनन् तर पछिल्लो कालखण्डमा आफ्नो स्वार्थका लागि पैसामा विकेको जस्तो देखिन्छ ।

नेपालले आफ्नै देशमा भएका प्राकृतिक स्रोतसाधनलाई सदुपयोग गर्ने हो भने सम्पन्न बन्न सक्छ । समय लाग्दैन । विभिन्न प्रकारका खानी पत्ता लगाएर ती खनिज पदार्थ निकालेर बिक्रीवितरण गर्न सक्छ । नेपालमा कयौं नदी छन् । ती नदीबाट बिजुली बत्ति उत्पादन गरेर अन्यत्र मुलुक लाई बेच्न सक्ने स्थिति छ । धेरै कुरो नेपाल आमाले आफ्नो गर्भमा लिएकी छन । बुद्ध र पशुपतिनाथको देशमा यस्तो गरिबी कामबिहीन देख्दा मन नरमाइलो लाग्छ । मन खिन्न हुन्छ । तर पनि आउँदा पुस्ता देख्दा भने केही आस जागेर आउँछ ।

लेखक कालिका स्नातकोत्तर तह समाजशास्त्र तेस्रो सेमेस्टर त्रिचन्द्र क्याम्पसका विद्यार्थी हुन् ।

Ad

सम्बन्धित समाचारहरु

बीउ जोगाउदै पहाडी बाली अनुसन्धान कार्यक्रम

बीउ जोगाउदै पहाडी बाली अनुसन्धान कार्यक्रम

तरकारी फलफुलको मात्रै होइन अचेल अन्न अनाजमा पनि बर्णशंकर जातले खेतबारी भरिभराउ छ। परम्परादेखि खेतीगर्दै आएका जातको सट्टामा उन्नत (बर्णशंकर) जातको बीउ प्रयोगले उत्पादन बढ्ने हुँदा किसान पनि उन्नत जातमै आकर्षितछन्। तर,रैथाने जातको बीउ लगाएर खेतीगर्नु जति सजिलो छ,उन्नत जातको बीउमा छैन। रोग किराको प्रकोप धेरैहुने,मौसमी प्रतिकुलतासंग जुध्न नसक्ने देखि सिंचाई,मल र स्याहारसुसार समेत धेरै चाहिन्छ। यी सबै चुनौती हुँदा पनि उत्पादन बढाउनै पर्ने हुनाले उन्नत जातको बाली लगाउनु अहिलेको बाध्यता हो। यही बाध्यताले होला कतिपय तरकारी-फलफुल र अन्न-अनाजका रैथानी जातहरु हराउदै गएका छन्। हराउदै गएका त्यस्ता जातमा पहाडमा हुने बालीका जातहरु अन्यको तुलनामा झन् धेरै छन्।

सरकारको शासन भाषणमै सिमित : कार्यान्वयन कहिले ?

सरकारको शासन भाषणमै सिमित : कार्यान्वयन कहिले ?

सरकारले बजेट भाषण ल्याएको मिति : २०७८।२।१५ । सरकारले २०७८।७९ को बजेट भाषणमा ल्याएको महत्बपूर्ण निर्णय : २०८८ सालभित्र सम्पूर्ण डिजेल र पेट्रोलबाट चल्ने सार्बजनिक सबारी साधन बिस्थापन गरि बिधुतबाट चल्ने सबारी साधन सञ्चालनमा ल्याउने । चाहे त्यो निजी सबारी साधन होस् चाहे त्यो सार्बजनिक सबारी साधन होस् । चाहे त्यो सरकारी गाडी होस् चाहे त्यो सँस्थाको गाडी होस् । २०८८ सालसम्म सरकारले सम्पृर्ण डिजेल र पे्रट्रेलबाट चल्ने गाडी बिस्थापन गरि बिधृतबाट चल्ने सबारी साधन सञ्चालनमा ल्याउने भनि राजपत्रमा निकालको थियो भने रातो किताबमा छापेको थियो । नेपाल एक यस्तो राष्ट्र हो जहाँ कुनै पनि डिजेल र पे्रट्रोलको खानी छैन् । डिजेल र पेट्रोल बाहिर राष्ट्रबाट आयात गर्नुपर्छ । जसले गर्दा हामी नेपाली दाजुभाई तथा दिदीबहिनीहरुले खाईनखाई कमाएको पैसा अरु राष्ट्रमा पुगेको छ । यदि सरकारले बिधुतबाट चल्ने सबारी साधन सञ्चालनमा ल्याउने हो भने हाम्रो राष्ट्रको मृद्रा हाम्रो राष्ट्रमै रहन्थ्यो । २०७२।६।३ गते नेपालको अन्तरिम सँबिधान २०७२ जारी भएको भयो ।

Ad

प्रतिक्रिया दिनुहोस