.png "Win Recruit Nepal"){kind=logo}
‘एउटा तस्बिरले हजार शब्द बोल्छ’ भन्ने उखान संसारभर प्रचलित छ। तर वरिष्ठ फोटोग्राफर योगेन्द्रजंग बस्नेतका लागि फोटोग्राफी केवल तस्बिर खिच्ने प्रविधि वा क्षणिक दृश्य कैद गर्ने माध्यम मात्र रहेन। यो मानिस, समाज, संस्कृति, सभ्यता र समयलाई भावी पुस्ताका लागि अभिलेख गर्ने एउटा गहन जिम्मेवारी थियो।
गोरखाको सामान्य परिवारमा जन्मेका बस्नेतको जीवनयात्रा जब क्यामेरासँग जोडियो, त्यसले उनलाई नेपालका कुनाकन्दरादेखि विश्वका दर्जनौँ देशहरूसम्म पुर्यायो। यही निरन्तरको साधना र समर्पणले उनलाई नेपाली फोटोग्राफी क्षेत्रमा एक अनुभवी, प्रयोगशील र आदरणीय व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरेको छ।
एउटा क्यामेरा, हजारौँ कथा
सन् १९९६ देखि व्यावसायिक फोटोग्राफीमा सक्रिय बस्नेतले सुरुवाती दिनमा ‘नेपाल मिरर’मा फोटो सम्पादक तथा ‘प्रकाश’ साप्ताहिकमा प्रबन्ध सम्पादक (Managing Editor) का रूपमा काम गरे। त्यो समय आजजस्तो डिजिटल क्यामेरा, स्मार्टफोन र सामाजिक सञ्जालको सहजता थिएन। एउटा स्तरहीन फोटोलाई पनि जीवन्त बनाउन क्यामेराको सही चयन, रोल फिल्म, प्रकाशको ज्ञान, डार्करुम प्रयोगशाला र असीमित धैर्यको खाँचो पर्थ्यो।
सबै प्रतिकूलतालाई पन्छाउँदै बस्नेतले फोटो पत्रकारिता, स्टुडियो, पोर्ट्रेट, फेसन, विवाह र ट्राभल फोटोग्राफीमार्फत आफ्नो क्षितिज फराकिलो बनाए। दरबार हत्याकाण्डका बेला बाहिर देखिएका संवेदनशील तथा ऐतिहासिक घटनाक्रमहरूलाई सुरुदेखि अन्त्यसम्म क्यामेरामा कैद गरी इतिहास सुरक्षित गर्ने काममा पनि उनको महत्वपूर्ण योगदान रह्यो।
पछि उनी अमेरिकाको ‘कार्निभल क्रुज लाइन’को फोटोग्राफी विभागमा ‘वेडिङ’ तथा ‘पोर्ट्रेट’ फोटोग्राफरका रूपमा जोडिए। ‘फोटो पसल’ (Photo Pasal) को अभिलेखअनुसार क्रुजको त्यो अनुभवले उनलाई विश्वका ९० भन्दा बढी देशको भ्रमण गर्ने र फरक-फरक संस्कृति, भूगोल तथा मानव जीवनलाई क्यामेराको लेन्सबाट नियाल्ने अन्तर्राष्ट्रिय अवसर प्रदान गर्यो।
विदेशको अनुभव, स्वदेशप्रतिको मोह
विश्वका ६ दर्जनभन्दा बढी देश घुमेर आधुनिक फोटोग्राफीको उच्च अभ्यास गरिसकेपछि पनि उनको मनमा एउटै हुटहुटी थियो— “नेपालमा फोटोग्राफीलाई केवल प्राविधिक काममा सीमित नराखी कसरी सम्मानित, व्यवस्थित व्यवसाय र कलाका रूपमा स्थापित गर्ने?”
त्यही सोचले उनलाई स्वदेश फर्कायो। नेपाल फर्किएपछि उनी फोटोग्राफीलाई व्यावसायिक बनाउन, नयाँ पुस्तालाई सीप हस्तान्तरण गर्न र फोटोग्राफरहरूलाई गोलबन्द गर्न सक्रिय भए। फोटोग्राफीसम्बन्धी रेडियो कार्यक्रम सञ्चालनदेखि तालिम र कार्यशालाहरूमार्फत उनले सयौँ युवाहरूलाई मार्गनिर्देश गरे।
ऐतिहासिक घुम्ती : वि.सं. २०६१ को त्यो भव्य सुरुआत
बस्नेतको फोटोग्राफी यात्राको सबैभन्दा ऐतिहासिक र स्मरणीय अध्याय हो— नेपालमा विश्व फोटोग्राफी दिवसलाई संस्थागत र उत्सवका रूपमा मनाउने जग बसाल्नु।
वि.सं. २०६१ को भदौमा नेपाल कला परिषद् (नेपाल आर्ट काउन्सिल) को हलमा डिजी प्लस (DG Plus) को सहयोगमा १६६औँ विश्व फोटोग्राफी दिवस भव्यताका साथ मनाइयो। उक्त ऐतिहासिक कार्यक्रमका परिकल्पनाकार र संयोजक स्वयम् योगेन्द्रजंग बस्नेत थिए।
यो केवल एउटा औपचारिक दिवस मात्र थिएन, पुरानो पुस्ताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जालाई एउटै मञ्चमा जोड्ने महाकुम्भ थियो।
कार्यक्रमका प्रमुख विशेषताहरू :
अग्रजलाई सम्मान : ६० वर्ष उमेर कटेका र जीवनको उर्जाशील समय फोटोग्राफीमा बिताएका १२ जना जेष्ठ तथा अवकाशप्राप्त वरिष्ठ फोटोग्राफरहरूलाई राष्ट्रियस्तरमा विशेष सम्मान गरियो।
‘पुस्तादेखि पुस्तासम्म’ फोटो प्रदर्शनीमा ४४ जना फोटोग्राफरका १५१ वटा दुर्लभ तस्बिरहरू राखिएका थिए। जसमा १०० वर्ष पुराना ऐतिहासिक तस्बिरदेखि भर्खरै भित्रिँदै गरेका डिजिटल तस्बिरहरूसम्म समावेश थिए।
प्रदर्शनीमा ७५ वर्षीय अग्रज बखतबहादुर चित्रकारदेखि ८ वर्षीया बालिका सुमिन बज्राचार्यसम्मका तस्बिर समावेश थिए। यसले फोटोग्राफी उमेरको परिधिभित्र सीमित हुँदैन भन्ने सन्देश दिएको थियो।
उक्त कार्यक्रममा जगदीश तिवारी, राजभाइ सुवाल, राजिक श्रेष्ठ, आर.के. मानन्धर, प्रदीप शाक्य, मिन बज्राचार्यलगायतका हस्तीहरूको उपस्थिति थियो।
सम्मानित पेसा र इतिहासको रक्षा
बस्नेतका अनुसार फोटोग्राफी भनेको स्टुडियोमा बसेर पासपोर्ट साइजको फोटो खिच्नु वा विवाहमा तस्बिर उतार्नु मात्र होइन। यो सूचना हो, कला हो, इतिहास हो र रोजगारीको बलियो माध्यम हो।
फोटो पसलका संस्थापक समेत रहेका बस्नेतले निरन्तर रूपमा फोटोग्राफी शिक्षा र व्यावसायिकताको पक्षमा वकालत गर्दै आएका छन्। क्यामेराको माध्यमबाट समयलाई रोकेर इतिहास लेख्ने योगेन्द्रजंग बस्नेतको यो तीन दशक लामो यात्रा नेपाली फोटोग्राफी जगत्का लागि सदैव प्रेरणाको स्रोत बनिरहनेछ।
1667912853.jpg)
.JPG)
.jpeg)
.jpg)
.jpeg)
प्रतिक्रिया गर्न लग इन गर्नु होस्:
Log in with Google