लोप हुँदै जुनेलो खेती

दर्पण दैनिक १९ माघ २०७९,०८:३२
post

उदयपुर । जिल्लाको पहाडी क्षेत्रका किसानले परम्परागत रूपमा उत्पादन हुँदै आएको फापर र जुनेलो खेती गर्न छाडेका छन् । विगतमा जिल्लाको मध्य पहाडी क्षेत्रको लाफागाउँ, रौता पाँबु मलबासे, भुटार, नामेटार रामेटार, गामसिङटार, रसुवा रातमाटे, साउने खाँबु क्षेत्रमा सो खेती हुँदै आएको थियो । ती क्षेत्रमा पछिल्लो समय फापर र जुनेलो खेती नै हुन छाडेको कृषहरू बताउँछन् । १२ वर्षअघिसम्म वर्षमा १० मुरीभन्दा बढी जुनेलो उत्पादन गर्ने गरेको रौता पाँबुका कृषक खम्बबहादुर मगरले भने, ‘केही वर्षअघि सम्म आफूले गाउँमा अरूले बिस्तारै यो खेती छाड्दै लगे, चार वर्षयता आएर मैले पनि यो खेती अहिले पूर्ण रूपमा छाडिदिएको छु ।’

परम्परागत खेती छाड्दै गएको कारण अहिले जुनेलो र फापर उत्पादन हुन छाडेको उनले बताए । रौता रामेटारमा क्षेत्रमा विगतका वर्षहरूमा धान, कोदो र मकैभन्दा बढी जुनेलो उत्पादन गर्ने र बिक्री गर्ने गरे पनि अहिले जुनेलो खेती कृषकहरूले गर्न छाडेको रामेटारका ६७ वर्षीय सूर्यबहादुर कार्कीले बताए । 
विगतमा गाउँका एक कृषकले पाँच, सात मुरीसम्म जुनेलो उत्पादन र दुईचार मुरी फापर उत्पादन गरेर वार्षिक २० हजारभन्दा बढीको फापर र जुनेलो बिक्री गर्ने गरेको उनले बताए । घरपरिवारमा बिहान–बेलुकी खाजाका रुपमा प्रयोग हुने र राई मगर, बसोबास गर्ने गाउँघरमा खाजा र जाँडसमेत बनाएर खाने तथा प्रयोग गर्ने गरेको जुनेलोको हिजोआज खेती नै हुन छाडेपछि अहिले खाजा खाने जुनेलो पाउन छाडेको रौता मलबासेका स्थानीयवासी डिकबहादुर मगरले बताए ।

 
जिल्लाको पश्चिमी पहाडी क्षेत्रको भलायाडाँडा, तावाश्री, बाहुनीटार, इनामे क्षेत्रमा विगतका वर्षहरूमा व्यापक रुपमा उत्पादन हुँदै आएको फापर हिजोआज खेती हुन छाडेपछि यसको उत्पादन पनि झन्डै शून्य अवस्था नै हुन पुगेको भलायाडाँडाका स्थानीय कर्णबहादुर अधिकारीले बताए । उनले भने, ‘विगतमा पम्परागत खेतीको प्रचलन थियो, काम गर्ने जनहरू प्रशस्त हुन्थे, त्यसकारण गाउँघरका पाखाबारीहरूमा फापर उत्पादन हुने गरेको थियो, तर अहिले परम्परागत खेती हराउन थाल्यो, गाउँमा काम गर्ने मान्छे पनि पाउन छाडियो, फापर खेती सबैले छाड्दै लगे ।’


गाउँघरमा सडक आएपछि तराईमा उत्पादन भएको चामल गाउँमा आइपुग्न थालेको र गाउँको खेतमा पनि धान मकैमात्र खेती हुने गरेको कारण अहिले फापर खेती लोप हुँदै गएको भलायाडाँडाकै अर्का स्थानीय विष्णुप्रसाद काफ्लेले बताए । विगतमा यस क्षेत्रमा जिल्लाकै सबैभन्दा बढी फापर खेती उत्पादन हुने गरेको र बढी फापर उत्पादन हुने क्षेत्रका रुपमा परिचित रहेको काफ्लले बताए । तर अहिले गाउँमा एक पाथी फापर किन्नका लागि पाउन मुस्किल हुने गरेको उनले सुनाए ।

उदयपुरगढी भलायाँडाँडाका ७० वर्षीय यमबहादुर बस्नेतले भने, ‘बूढापाकाहरू बुढा हुँदै गए, हिजोआजका युवाहरूले यो झन्झटिलो खेती गर्न चाहर्दैनन्, बारीमा हलो जोतेर फापर खेती गर्नु पर्छ, हलो जोत्ने मान्छे युवाहरूको पनि अभावको कारण गाउँघरबाट परम्परागत खेती हराउँदै गएको कारण पनि अहिले फापर, जुनेलो जस्ता अन्न बालीहरू लोप हुन थालेको हो ।’

लिम्चुङबुङ गाउँपालिका–४ जाँतेका मकरबहादुर राईले गाउँगाउँमा सडक पुग्नु, गाउँका अधिकांश युवा पुस्ताहरू सहरतिर तथा विदेश पलायन हुँदै जाँदा परम्परागत रूपमा उत्पादन हुँदै आएको जुनेलो तथा फापर खेती लोप हुँदै गएको बताए । रौतामाई गाउँपालिकाका अध्यक्ष वीरेन्द्र मगर जुनेलो र फापरजस्ता अन्नहरूको खेती प्रवद्र्धन गर्ने नीति लिएको जानकारी दिए । उदयपुरको रौतामाई, उदयपुर गढी, लिम्चुङबुङ तथा ताप्ली गाउँपालिकाका अधिकांश गाउँघरका खेतबारीमा फापर खेती र पाखा जग्गाहरूमा जुनेलो खेती हुने गरेको थियो ।

सम्बन्धित खबर

post

टर्की पालनबारे जानाकरी

६ फाल्गुन २०७९,२०:४६
post

बजेट कार्यान्वयन निराशाजनक

१७ फाल्गुन २०७९,०८:२४
post

डा. रुइत जन्मभूमि फर्किँदा...

२४ फाल्गुन २०७९,०७:५०
post

चैतदेखि बैंकको ब्याजदर घट्ने

२५ फाल्गुन २०७९,१२:१२
post

घट्यो हवाई भाडा (सूचीसहित)

२१ चैत्र २०७९,१९:१४
post

इसेवाले ल्यायाे एकमा ४ अफर

२२ बैशाख २०८०,०८:३७
post

बजेट भाषण २०८० /०८१ (LIVE)

१५ जेष्ठ २०८०,१६:३१
post

कुन मन्त्रालयलाई कति बजेट ?

१६ जेष्ठ २०८०,०८:४१
post

आयकरमा नयाँ व्यवस्था

२० जेष्ठ २०८०,१४:४६
post

संसद्‌मा आजदेखि बजेट छलफल

२१ जेष्ठ २०८०,०६:३७
post

ग्लोबल आईएमई बैंक सम्मानित

२५ जेष्ठ २०८०,२१:१७
post

तरकारी र फलफूलको आयात घट्यो

३१ जेष्ठ २०८०,०६:५२
post

कुन बैंकको नाफा कति ?

२२ श्रावण २०८०,०८:५३
post

विनोद चौधरीलाई एशियन अवार्ड

३१ श्रावण २०८०,१९:४९